پایگاه فرهنگی مندیر یار

- اوصاف دروغ شمرندگان قیامت
«ارأیت الذین یکذّب بالدین. فذلک الّذى یدعّ الیتیم. و لا یحضّ على طعام المسکین» ماعون ۱ - ۳
آیا کسى که روز جزا را پیوسته انکار مى‏کند دیدى. او همان کسى است که یتیم را با خشونت مى‏راند. و دیگران را به اطعام مسکین تشویق مى‏کند .

روایات‏
۱ - دروغ بزرگ‏ترین گناه‏
قال على‏علیه السلام : «اعظم الخطایا عند اللَّه اللسان الکذوب».
بزرگ‏ترین گناه در نزد خدا زبان دروغگو است . (محجه البیضاء / ۵ / ۲۴۳)

۲ - لزوم پرهیز از دروغ‏
قال على‏علیه السلام : «لا یجد عبد طعم الایمان حتى یترک الکذب هزله و جدّه».
هیچ بنده‏اى طعم و مزه ایمان را نمى‏چشد مگر آنکه دروغ را چه شوخى چه جدّى ترک کند. (بحار/۷۲/۲۴۹)

۳ - عدم سازگارى ایمان با دروغ‏
سئل عن رسول اللَّه‏صلى الله علیه وآله وسلم أیکون المؤمن جباناً؟ فقال: نعم. قیل له: أیکون المؤمن بخیلاً؟ قال: نعم. قیل له: أیکون المؤمن کذّاباً؟ قال: لا.
از پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله وسلم سؤال کردند آیا مؤمن ترسو مى‏شود؟ فرمود آرى. پرسیدند آیا مؤمن بخیل مى‏شود؟ فرمود: آرى. سؤال کردند آیا مؤمن دروغگو مى‏شود؟ فرمود: نه .
(الترغیب و الترهیب / ۳ / ۵۹۵)

۴ - علت دروغگویى‏
قال رسول اللَّه‏صلى الله علیه وآله وسلم : «لا یکذب الکاذب الّا من مهانه نفسه علیه».
دروغگو دروغ نمى‏گوید مگر به خاطر خوارى نفسى که در او است . (کنز العمال / ۸۲۳۱)

۵ - خطر دروغگویى براى خنداندن مردم‏
قال رسول اللَّه‏صلى الله علیه وآله وسلم : «ویل للذى یحدّث فیکذب لیضحک به القوم ویل له ویل له».
واى بر کسى که سخن بگوید پس دروغ بگوید تا اینکه مردم بخندند واى بر او واى بر او . (کنز العمال / ۸۲۱۵)

۶ - آثار دروغ‏
الف - فاسد شدن دین؛
قال على‏علیه السلام : «کثره الکذب تفسد الدین و تعظم الوزر».
دروغ زیاد موجب فساد دین و بزرگى گناه مى‏شود . (غررالحکم/۷۱۲۳)
ب - محروم شدن از نماز شب؛
قال الصادق‏علیه السلام : «انّ الرّجل لیکذب الکذبه فیحرم بها صلوه اللیل».
به درستى که انسان گاهى دروغ مى‏گوید پس از نماز شب محروم مى‏شود. (بحار / ۷۲ / ۲۶۰)
ج - روسیاهى؛
قال رسول اللَّه‏صلى الله علیه وآله وسلم : «یا على! ایاک و الکذب فانّ الکذب یسوّد الوجه ثم یکتب عند اللَّه کذّاباً».
اى على! از دروغ بپرهیز زیرا موجب سیاهى صورت مى‏شود و سپس انسان در نزد خداوند دروغگو شمرده مى‏شود . (بحار / ۷۷ / ۶۷)

۷ - جایز بودن دروغ در موارد خاص‏
قال الصادق‏علیه السلام : «الکذب مذموم الا فى امرین دفع شرّ الظلمه و اصلاح ذات البین».
دروغ صفت ناپسندى است مگر در دو مورد از بین بردن شرّ ستمگران و اصلاح و آشتى میان مردم.
(بحار / ۷۲ / ۲۶۳)

۸ - عدم تلقین دروغ‏
قال رسول اللَّه‏صلى الله علیه وآله وسلم : «لا تلقنّوا الکذب فیکذبون فانّ بنى یعقوب لم یعلموا انّ الذئب یأکل الانسان فلمّا لقنّهم انى اخاف ان یأکله الذئب قالوا: اکله الذئب».
دروغ گویى را به کسى تلقین نکنید تا دروغ بگویند زیرا فرزندان یعقوب نمى‏دانستند که گرگ انسان را از بین مى‏برد. چون یعقوب تلقین کرد و گفت مى‏ترسم یوسف را گرگ بخورد، آنها این حرف را زدند و گفتند گرگ یوسف را خورده است . (کنز العمال / ۸۲۲۸)

۹ - پرهیز از دروغ کوچک و بزرگ‏
قال السجادعلیه السلام : «اتقوا الکذب الصغیر منه و الکبیر فى کلّ جدّ و هزل فانّ الرجل اذا کذب فى الصغیر اجترأ على الکبیر».
از دروغگویى چه کوچک چه بزرگ در هر امر جدّى و شوخى بپرهیز زیرا وقتى انسان دروغ کوچک گفت، جرأت بر دروغ بزرگ را پیدا مى‏کند . (کافى / ۴ / ۳۵)

اشاره‏
شخصى نزد پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم آمد و گفت: مبتلا به گناه هستم، مرا راهنمایى فرمایید. پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم فرمود: دروغ را ترک کن هر گناهى خواستى انجام بده. آن شخص وقتى تصمیم گناه گرفت با خود گفت اگر پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم از من سؤال کند اگر منکر شوم در صورت انکار دروغ گفته‏ام و اگر اقرار کنم بر من حدّ الهى اجرا خواهد کرد، از این رو همه‏ى گناهان را ترک نمود.