پایگاه فرهنگی مندیر یار

رسول اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله می‏فرماید: «مؤمن، شوخ و شاداب است‏».

حضرت علی‌علیه‌السلام می‏فرماید: «شادمانی، گشایش خاطر می‏آورد»

و «اوقات شادی، غنیمت است‏»امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: «هیچ مؤمنی نیست

که شوخی در طبع او نباشد» و «شوخ طبعی، بخشی از حسن خلق است‏».

امام رضا علیه‌السلام می‌فرماید: «کوشش کنید اوقات شما چهار زمان باشد؛ وقتی برای

عبادت و خلوت با خدا، زمانی برای تأمین معاش، ساعتی برای معاشرت با برادران مورد

اعتماد و کسانی که شما را به عیب‏هایتان آگاه می‏سازند و در باطن به شما خلوص و

صفا دارند و وقتی را هم به تفریحات و لذت‌های خود اختصاص دهید و از شادی ساعت‏های

تفریح، نیروی لازم برای عمل به وظایف وقت‏های دیگر را تأمین کنید».

مرز شادی و نشاط

براساس هدف و فرجام زندگی، شادی و نشاط از دیدگاه اسلام، دارای حد و مرز است.

محتوا و قالب شادی و نشاط ، نباید با روح توحیدی و انسانی اسلام، در تضاد باشد; زیرا

هر پدیده‏ای که انسان را از آرمان و هدف اصلی خویش دور سازد، به هیچ وجه، مورد قبول

اسلام نخواهد بود. بنابراین، پدیده شادی و عوامل آن، به عنوان یک نیاز اساسی و ضروری،

تا حدی روا و مجاز است که مانع نیل انسان به هدف اصلی‏اش نگردد، از این رو، بسیاری

از اندیشمندان مسلمان معتقدند: از آن جا که انسان در انجام هر رفتار ارادی، انگیزه

و هدفی را پی‏می‏گیرد، سرور و نشاط به عنوان یک رفتار، از این قاعده جدا نیست. اگر

انگیزه و هدف، در راستای هدف اصلی زندگی آدمی باشد ، این پدیده ، مفید و سودمند

خواهد بود و اگر انگیزه و هدف باطل ، در آن نهفته و در برابر هدف اساسی زندگی انسان

باشد ، این پدیده ، باطل و زیان‌آور خواهد بود. بنابراین، می‏توان مرز شادی و نشاط را

انگیزه و هدف آن دانست.مزاح و شوخی، یکی از عوامل برجسته شادی است؛ اما اگر

به سبک‏سری، بی‏شرمی و گستاخی بیامیزد، «هزل‏» نامیده می‏شود که در اسلام، منع

شده است و اگر به تحقیر و بدگویی و ناسزا آمیخته گردد، آن را «هجو» می‏خوانند و این

نیز در اسلام نهی شده است.یکی از اصحاب از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله پرسید:

«آیا اگر با دوستان خود شوخی کنیم و بخندیم، اشکالی دارد؟ حضرت صلی‌الله‌علیه‌وآله

فرمود: اگر سخن ناشایستی در میان نباشد، اشکالی ندارد».

اگر شوخی از حد خارج شود و به بیهودگی یا زیاده‏روی بینجامد، باز از نظر اسلام، عملی

ناپسند خواهد بود; همان طور که امیرمؤمنان، علی علیه‌السلام می‏فرماید:

«هر کس بسیار شوخی کند، وقار و سنگینی او کم می‏شود»

امام صادق علیه‌السلام می‏فرماید: «زیاد شوخی کردن، آبرو را می‏برد».

خنده و تبسم - که از عوامل نشاط و شادی است - باید صادقانه باشد. خنده از نظر

اسلام، آن گاه مؤثر و مفید است که به شخصیت دیگران، لطمه وارد نیاورد. وقتی احترام

مؤمن، برتر از کعبه بر شمرده شده، به خوبی روشن می‏شود که اهانت و تحقیر او،

چه اندازه نکوهیده است.

قالب‏های نشاط و شادی، خوب است از بهترین قالب‌ها باشند و به همین دلیل، در

روایات، قهقهه از شیطان تلقی شده و تبسم، بهترین خنده دانسته شده است.

زمان و مکان شادی نیز باید با آن متناسب باشد; زیرا اگر این تناسب برقرار نباشد،

ناپسند و زشت‏ خواهد بود؛ به طور مثال، مزاح و بذله‏گویی در مراسم سوگواری

و مکان‏های مقدس، ناپسند است!

با کندوکاوی اجمالی در نظریات و گفته‏های دانشمندان و متون معتبر، می‏توان موارد

ذیل را در زمره عوامل نشاط و انبساط درونی برشمرد:۱.ایمان.



۲. داشتن روحیه رضایت‌مندی و تحمل.

۳. پرهیز از گناه.

۴. مبارزه با نگرانی.

۵. تبسم و خنده.

۶. مزاح و شوخی منطقی.

۷. استعمال بوی خوش.

۸. آراستگی ظاهری، در حد متعارف.

۹. پوشیدن لباس‏های روشن.

۱۰. پرهیز از هم‌نشینی با افراد افسرده.

۱۱. ورزش و کار و فعالیت بدنی.

۱۲. داشتن روحیه توکل و امیدواری.

۱۳. سیر و سفر.

۱۴. نماز شب.

۱۵. تفریح و مشاهده طبیعت، به ویژه فضاهای سبز.

۱۶. تلاوت قرآن.

۱۷. تفکر در آفریده‏های خداوند.

۱۸. صدقه دادن و کمک به دیگران .