وي مصرانه از دولت چين خواست تا عوامل اين حادثه شناسايي و مجازات شوند و ادامه داد: سکوت در قبال کشته شدن صدها تن و زخمي شدن بيش از يک هزار تن از مردم بي گناه در اويغور قابل تصور نيست و بيش از هر چيز وي به عنوان يک انسان و شخصي که داراي علایق قومي نزديک با اويغورهاست، از اين رويداد خونين بسيار متأثر شده است.

اردوغان كه كشورش رياست دوره اي شوراي امنيت سازمان ملل را بر عهده دارد، خواستار بررسي اين حادثه در شوراي امنيت شده و همچنين اعلام كرده كه در صورت ادامه يافتن اين درگيري‌ها، "ربيعه قدير" رهبر ترك‌هاي اويغور را به تركيه دعوت خواهد كرد.

اعلام دعوت از ربيعه قدير نيز واكنش كاردار سفارت چين در آنكارا را برانگيخت و هشدار داد در صورتي كه تركيه براي سفر ربيعه قدير رواديد صادر كند، به روابط 2 كشور لطمه خواهد خورد.

چين معتقد است ربيعه قدير (رئيس سازمان موسوم به كنگره جهاني اويغورهاي مقيم امريكا) به فعاليت‌هاي تجزيه‌طلبانه متهم است.

اردوغان 2 روز قبل و پيش از عزيمت به ايتاليا گفته بود، در صورتي که قدير درخواست رواديد داشته باشد، به وي رواديد سفر به ترکيه داده خواهد شد.

منطقه خودمختار "سين‌کيانگ" عمدتاً يک منطقه مسلمان نشين است که قوميت اصلي آن را اويغورها تشکيل مي‌دهند که زبان آنها شبيه زبان ترکي است، آمارها حاکي است نزديک به هشت ميليون و 300 هزار نفر اويغور در سين‌کيانگ سکونت دارند، در درگيري‌هاي خشونت بار هفته گذشته، دست کم 156 نفر کشته شدند.

دولت چين در اقدامي براي برقراري امنيت، روز جمعه مساجد شهر ارومچي در استان سين‌كيانگ را تعطيل كرد و از برگزاري نماز جمعه توسط مسلمانان سين‌كيانگ جلوگيري به عمل آورد، دولت چين براي انجام اين كار، نيروهاي امنيتي و ضد شورش خود را در اطراف مساجد اين شهر مستقر كرد.

علي‌رغم اعلام اين خبر از سوي دولت چين،‌ يكي از مساجد در شهر ارومچي در پي درخواست نمازگزاران براي برپايي نماز جمعه، درب‌هاي مسجد را گشود.

هرچند برخي رسانه‌های داخلي ‌قصد القاي بي تفاوتي دولت جمهوري اسلامي ايران درخصوص حوادث اخير نسبت به مسلمانان سين‌كيانگ چين را دارند، اما در این زمینه وزير امور خارجه كشورمان در تماسي تلفني با همتاي تركي خود، در خصوص حوادث اخير سين‌كيانگ چين به گفت‌وگو پرداختند.

متكي همچنين در گفتگويي تلفني با دبيركل سازمان كنفرانس اسلامي، به بحث و بررسي تحولات اخير چين و كشته و زخمي شدن تعداد زيادي از مسلمانان اين كشور پرداخت.

در این گفتگوی تلفنی، کمال احسان اوغلو و منوچهر متکی ضمن با ابراز نگرانی از شرایط پیش آمده در چین، بر ضرورت برقراری ارتباط با مقامات چینی به منظور پیگیری موضوع حمایت از حقوق مسلمانان چین تأکید کردند.

اين رسانه‌ها بدون توجه به داخلي بودن مسئله سين‌كيانگ با مقايسه حوادث اين استان در چين و غزه در فلسطين اينگونه القا مي‌كنند كه چه تفاوتي بين مسلمانان چيني و فلسطيني است كه دولت ايران از مسلمانان چيني حمايت نمي‌كند؟ این در حالي است كه فلسطين توسط يك رژيم بيگانه به اشغال در آمده اما مسئله سين‌كيانگ يك مسئله داخلي است که مبدأ آغاز آن، درگيري‌هاي قومي بوده است و اگرچه هر مسلماني بايد نسبت به مسئله مسلمين در هر جاي دنيا حساس باشد، اما منشأ اين دو درگيري کاملاً متفاوت است.

بر پایه گزارش وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، متکی در نظر دارد در این خصوص با همتای چینی خود گفتگو کند.

درگيري‌ها در استان سين‌كيانگ در غرب چين از شنبه با تظاهرات مسلمانان مركز اين استان در اعتراض به کشته شدن 2 تن از مسلمان که ماه گذشته در درگیری با قبیله چینی تبار "هان" اتفاق افتاد، آغاز شد، مسلمانان اين استان خواستار مجازات اين افراد بودند كه اين درگيري‌ها روي داد.

كارشناسان اعلام كرده اند تنوع قومي در سين‌كيانگ و همچنين وجود سابقه تاريخي اين درگيری‌ها، علت به وجود آمدن حوادث اخير بوده ولي هيچ‌گاه شدت درگيري‌ها به اين اندازه نبوده است.

بنا به گفته كارشناسان، در پشت پرده اين درگيري‌ها دولت امريكا قرار دارد و علت اين امر را هم ضعيف كردن چين عنوان مي‌كنند، به همين دليل با هدف گرفتن از بين بردن وحدت و يكپارچگي چين مبادرت به ايجاد اين درگيری‌ها و مبالغه درباره شدت آن مي‌كنند.

در طي 2 سال گذشته، اين دومين بار است که تحولات اجتماعي و سياسي چين در مرکز توجه جهانيان قرار مي‌گيرد، سال گذشته نیز ماجرای تبت، رسانه‌ها و افکار عمومی را حساس کرد. رسانه‌هاي غربي، این بار نیز تلاش زيادي براي دامن زدن به درگيري‌ها انجام داده و سعي کرده‌اند به مانند ماجراي تبت، درخصوص وسعت ماجرا مبالغه کنند.

کشورهاي غربي سال گذشته با تحريک عده قليلي در تبت فشار سياسي زيادي بر چين وارد کردند و تلاش کردند اوضاع داخلي چين را مصادف با المپيک پکن ناآرام جلوه دهند. چنان که پيش‌بيني مي‌شد سين‌کيانگ به دليل تفاوت‌هاي نژادي و مذهبي گسترده‌اي که دارد، داراي ظرفيت‌هاي بالقوه اي براي ايجاد تنش است و البته چنين نيز شد. اگر چه برخي با ساده لوحي از تلاش براي آزادي و غيره در ايالت غربي چين سخن مي گويند، اما واقعيت استفاده ابزاري امريکايي‌ها از مسائل داخلي چين براي اهداف جهاني خود است.