اسامى گوناگون كاسنى
گونه
هاى مختلف كاسنى
1ـ كاسنى افشان ، كاسنى دشتى ، هندبا برى divaricatum cichorium
2 - كاسنى فرنگى ، كاسنى سالادى ، كاسنى هندى ، آنديو endivia cichorium
مشخصات كلى كاسنى
فـاع 5 /0 تا 5 /1 متر است . ريشه اى قوى و دراز و به رنگ قهوه اى دارد . برگهاى آن مـتـنـاوب و پـوشـيـده از تـارهـاى فـراوان در اطراف گلبرگ ميانى است . برگهاى قاعده سـاقـه عـمـومـا دراز و داراى بـريدگيهاى كه در فاصله تير تا اواخر شهريور و گاهى پرتر ظاهر مى شود .ميوه فندقى شكل آن 4 سطحى نسبتا مسطح و منتهى به مجموعه اى از فلسهاى بسيار كوچك است . قسمتهاى مورد استفاده كاسنى برگ ، ريشه و دانه آن است .
َََ
مناطق پرورش و رشد كاسنى
وب كنار جاده ها، اماكن باير و دامنه هاى كم ارتفاع نواحى مختلف جهان و ايران مى رويد . ( بـه حـالت خـود رو يـا نـيـمـه وحـشـى ) بـراى پـرورش آن دانـه گـيـاه را در اويـل ارديبهشت بر روى خطوطى به فواصل 20 تا 40 سانتيمتر از يكديگر مى كارند و آنرا در آفتاب يا با حرارت مى خشكانند . كاسنى در ايران بيشتر در دامنه هاى كم ارتفاع البرز، تهران و نواحى مختلف گيلان نظير لاهيجان و رشت ، فارس ، بلوچستان و نواحى كوهستانى خراسان مى رويد .
تركيبات شيميايى كاسنى
ر بـرگـهـاى كـاسـنـى گـلكـزيـد كوى راين (cichoriin) يافت مى شود. دو ماده تلخ به نـامـهـاى لاكـتـوسـين و اين تى بين (intybin) و همچنين ارسنيك ، مواد قندى ، رزين ، تانن ، لعـاب اسـانس و پكتين در آن يافت مى شود . در ريشه كاسنى نيز قند اينولين وجود دارد. در كاسنى پروتئين ، مواد چرب ، هيدرات دو كربن ، كلسيم ، فسفر، آهن ، سديم ، پتاسيم ، a و c، تيامين ، ريبوفلاوين و نياسين وجود دارد .
نسخه هاى شفابخش كاسنى
1 - درمان ديفترى و ورم گلو با كاسنى
براى مبتلايان به ديفترى و افرادى كه از ورم گلو و گلو درد رنج مى برند هيچ دارويى بهتر از غرغره جوشانده برگ و بذر كاسنى همراه با آب فلوس و آب گشنيز تازه نيست ، از اين رو مصرف آن به افراد مبتلا به ديفترى توصيه و تجويز مى شود .
2 - معالجه آسم (تنگى نفس ) با كاسنى
مصرف مداوم عرق كاسنى يا ضماد پودر برگ يا تخم كاسنى كه همراه با كمى آرد جو و آب خمير شده باشد بر روى سينه نيز در معالجه آسم (تنگى نفس ) مفيد و موثر است .
َََ
3 - تصفيه كردن خون با كاسنى
جـهـت پـايـيـن آوردن غـلظـت بـالا خـون و تـصـفـيـه نـمـودن آن 2 مـثـقـال بـرگ خشك كاسنى را در يك ليتر آب بمدت 20 الى 40 دقيقه دمكرده ( با حرارت مـلايـم ) و در طـول 3 وعـده روزانـه ، هـر وعـده يـك فـنـجـان آنـرا ميل نماييد.
4 - پايين آوردن تب با كاسنى
اسـتـفـاده از دمـكـرده 15 گـرم بـرگ يـا ريـشه كاسنى به تنهايى يا همراه با 10 گرم گـل بـنفشه 3 بار در روز، هر بار يك فنجان تاثير زيادى در پايين آوردن تب و حرارت بالاى بدن دارد . همچنين خوردن آب برگ كاسنى با سكنجبين جهت رفع تبهاى كهنه اثرى دارد .
َََ
5 - درمان اسهال با كاسنى
خـوردن بـرگـهـاى كـاسـنـى تـازه به تنهايى يا همراه با برگهاى تازه كاهو جهت بند آوردن اسهالهاى كه منشاء گرمى داشته باشند بسيار مفيد است .همچنين استفاده از جوشانده يـا دمـكـرده تـخـم و بـرگ خـشـك كـاسـنـى در درمـان اسهال موثر است .
6 - درمان يرقان (زردى ) با كاسنى
افـرادى كـه از بـيـمـارى يـرقان (زردى ) رنج مى برند بويژه در مورد كودكان و افراد خشك مزاج چنانچه چند روز متوالى از عرق كاسنى يا جوشانده يا دمكرده ريشه ، تخم و يا برگ آن استفاده كنند نتايج شفابخشى خواهند ديد .
دسـتـور ديـگـر: هـر روز نـيـم مـثـقـال شـيـر خـشـت را در يـك اسـتـكـان عـرق كـاسـنـى حل كنيد و به بيمار بخورانيد .
7 - معالجه التهاب معده با كاسنى
جهت درمان التهاب معده و دستگاه گوارشى كافى است هر روز مقدارى از برگهاى كاسنى تازه را در سالاد ريخته و ميل كنيد . همچنين استفاده از جوشانده برگ يا ريشه كاسنى خشك شده ، 3 بار در روز، هر يك فنجان در درمان التهاب معده موثر است .
8 - دفع سنگ كليه و مثانه با كاسنى
ر بـنـد آمـدگـى ادرار مـى شـونـد و كـليـه و مثانه آنها سنگ ساز مى باشد چنانچه مدتى نـوشـيـدنـيـهـايى خود در طول روز را به جوشانده ريشه يا تخم و يا برگ كاسنى به تـنـهـايـى يا همراه با كمى كامل ذرت و خارخسك اختصاص دهند نتايج رضايت بخشى از آن جهت درمان بيمارى خود خواهند ديد .
9 - تسكين درد و تحليل ورم مفصل با كاسنى
طـبـيـعـت گـياه كاسنى خنك است ، از اين رو ضماد جوشانده يا پودر ريشه و برگ كاسنى بـه تـنـهـايى يا همراه با آرد جو بر روى مفاصل و ورم آنها تاءثير زيادى در تسكين درد آنها داشته و موجب تحليل ورمهايى كه به علت گرمى بوجود آمده باشند، مى گردد .
10 - نقش كاسنى در تحليل ورمهاى گرم
ورده و بزرگسالانى كه به علت ناراحتيهاى كبدى كثيفى خون و مزاج گرم در پوست خود احـسـاس سـوزش و حـرارت زيـاد مـى كنند مخصوصا در ناحيه كف پاها و دست ها و يا اينكه پوستشان متورم گرديده ، چنانچه پودر برگ كاسنى را با كمى سفيداب و سركه خمير كـنـنـد و بـر مـحـل سـوزش و ورم بـمـالنـد، سـوزش را بـرطـرف سـاخـتـه و مـوجـب تحليل ورم آنها مى گردد.
َََ
11 - درمان بند آمدگى شير در پستان
ا كـاسـنـى مادران شيرده كه بنا به عللى شيرشان كم شده يا شير در پستانهايشان بند آمـده ، چـنـانـچـه چـنـد روز مـتـوالى هـر روز مـقـدارى ريـشـه كـاسنى را جوشانده و آب آنرا ميل نمايند و تفاله باقيمانده را بروى پستان ضماد كنند، موجب به جريان افتادن شير در پستانهايشان مى گردد .
12 - رفع مسموميت با كاسنى
كـاسـنـى يـكـى از بهترين و مهمترين گياهانى است كه تاثير زيادى در زهركشى كردن و پـاك نـمـودن بـدن از كليه سموم و مواد زائد و مضر خون دارد . به همين منظور، 15 گرم تخم كاسنى را با 10 گرم رازيانه (باديان ) مخلوط كرده و بجوشانيد و روزى 3 بار، يك فنجان ميل نماييد .
13 - پاك كردن سينه از اخلاط با كاسنى
جـهـت بند آمدن سرفه و پاك كردن سينه از اخلاط كهنه ، 20 گرم كاسنى رابا 10 گرم گـل زوفـا، 10 گـرم ريـشـه شـيـريـن بـيـان ، 10 گـرم شـكـر تـيغال ، 10 گرم عناب مخلوط كرده ، در 5/1 ليتر آب جوشانده و 3 بار در روز، هر بار يك فنجان آنرا ميل كنيد .
14 - نقش كاسنى در تولد نوزاد پسر
دق (ع ) و بنا به فرموده امام ششم شيعيان حضرت امام جعفر صادق (ع )، خانواده هايى كه كـاسـنـى زيـاد مـصرف مى كنند . پسر بيش از دختر دارند بررسى هاى آزمايشگاهى در طب جـديـد نيز اين گفته را ثابت مى كنند كه نقش كبد در ساختن كروموزومهاى نر و تا حدودى مـاده نطفه زياد است و چون كاسنى در نوسازى سلولهاى كبدى و تقويت كبد نقش برجسته اى دارد و نمى توان نقش آنرا در تولد نوزاد پسر ناديده گرفت .
15 - تسكين درد دندان با كاسنى
مـضـمـضـه جـوشـانـده غـليـظ بـرگ و تـخـم كـاسـنـى 3 بـار در روز و در طول چند روز متوالى تاثير زيادى در تسكين درد دندان بويژه درد دندانهاى آسياب دارد .
َََ
16 - درمان سردرد با كاسنى
مـاليـدن آب بـرگ كـاسنى (كه از له كردن و فشردن برگ كاسنى تزاه يا از جوشاندن برگ كاسنى خشك حاصل شده باشد )، به تنهايى يا همراه با كمى سركه بر سر موجب تسكين سر دردهايى كه به علت گرمى مزاج بوجود آمده باشد، مى گردد.
17 - تحليل ورم و درد چشم با كاسنى
افـرادى كـه بـه عـلت خـراش يـا در اثر نارساييهاى كبدى و خونى اطراف چشم آنها ورم كـرده و دردنـاك گـرديـده بـاشـد، چـنـانـچه مقدارى (حدود نيم مشت ) برگ كاسنى تازه را كـوبـيـده و له نـمـايـيـد و آنـرا بـر مـحـل مـتـورم و دردنـاك ضـمـاد كـنـنـد مـوجـب تحليل ورم و تسكين درد آن مى گردد .
18ـ درمان بد آمدگى ادرار با كاسنى
نـوشـيـدن 3 بار در روز، هر بار يك فنجان از آب صاف شده جوشانده ، 20 گرم ريشه كـاسـنـى ، 15 گرم برگ كاسنى و 15 گرم تخم كاسنى همراه با 20 گرم هسته يا دم كرده گيلاس در يك ليتر آب موجب ضد عفونى كردن و زهركشى نمودن مجارى ادرارى شده و ادرار بند آمده را باز مى كند .
19 - درمان يبوست و خشكى مزاج با كاسنى
جـهـت درمان يبوست و رفع خشكى مزاج 25 گرم ريشه كاسنى را به تنهايى يا همراه با 15 گـرم بـرگ يـا تـخـم گـل پـنـيـرك ، 15 گـرم گـل يـا تـخـم خـتـمـى مـخـلوط كـرده ، جـوشـانـده و در طول 3 وعده روزانه ، هر وعده يك فنجان آنرا ميل نماييد .
20 - نقش كاسنى در درمان اختلالات و امراض كبدى
ودن مواد تلخى كه در آن نهفته است گياه بسيار مفيد و گرانبهايى است كه كبد را اصلاح ، تصفيه و تقويت مى نمايد . و هر چه درصد اين مواد تلخ در كاسنى زيادتر باشد براى كـبـد مـفـيـدتـر اسـت . از ايـنـرو مصرف 5 كاسنى به صورت مختلف از جمله سالاد، عرق ، شـربـت ، جـوشانده ، دمكرده و آب گياه تازه به بيماران كبدى توصيه و تجويز مى شود. 21 - درمان بى اشتهايى با كاسنى
افـرادى كـه از بـى اشـتـهـايـى رنـج مـى برند جهت تحريك اشتهاى خود، 20 گرم تخم كـاسنى رابا 20 گرم رازيانه و 20 گرم صندل سفيد مخلوط كرده در ظرفى كه محتوى يـك ليـتـر آب اسـت ريـخـتـه و بـه قدرى حرارت دهند تا پخته شود، سپس آنرا در 2 وعده صبح و عصر ميل نمايند .
22 - خواص طبى روغن كاسنى
سـنـى بـه پـيـشانى و سر، سردرد ناشى از گرمى و حرارت را برطرف مى كند. ضماد روغـن كـاسـنـى بـه پـوسـت در ناحيه كبد، درد كبد را تسكين داده و در درمان نارساييهايى كبدى موثر است .ماليدن آن به كف دست و پا، سوزش و خشكى آنها را از بين برده و نرمى و لطـافـت خـاصـى بـه آنها مى بخشد . چكاندن روغن كاسنى در بينى گرفتگى و خشكى فـضـاى داخـلى بـيـنـى را بـرطـرف مى كند . ماليدن آن بر پيشانى كودكان ، تب آنها را پايين مى آورد.
طرز تهيه روغن كاسنى : طرز تهيه اين روغن ، شبيه طرز تهيه روغن آويشن (صفحه 30 ) است .
23 - فرآورده هاى گياهى و دارويى كاسنى
از جـمـله گـيـاهـانـى اسـت كـه بـه سـبـب تـاثـير فراوان آن در درمان بيماريها بخصوص بـيـمـاريـيـهـاى كـبـدى نـزد اكـثـر مـردم شـنـاخـتـه شـده . بـه هـمـيـن دليـل از ايـن گـياه به صورت مختلف دارويى جهت درمان بيماريهايى خود استفاده مى كنند به در زير به چند نمونه از آنها اشاره اى مختصر مى شود .
َََ
الف - عرق كاسنى
مـصـرف روزانـه 3 فـنجان عرق كاسنى (برگها و ريشه گياه كاسنى تهيه مى شود) 3 وعـده ، تـب را پايين آورده و نقش مهمى در درمان بيمارى يرقان (زردى ) بخصوص در بين نـوزادان و كـودكان بازى مى كند . از عرق كاسنى نيز جهت رفع عطش و استسقاء (تشنگى مفرط ) استفاده مى شود .
ب - شربت برگ كاسنى
بـت بـرگ كـاسـنـى جـهـت رفـع يـبـوسـت و دفـع كـرم و انگل كودكان مورد استفاده قرار مى گيرد . به همين منظور يك فنجان آب برگ كاسنى تر و تازه را گرفته ، 250 گرم شكر تصفيه نشده در آن ريخته ، مدت 5 تا 6 دقيقه روى شـعـله كـوتـاه بـجـوشـانـيـد و روزانـه 2 قـاشـق چـايـخـورى از آنـرا ميل كنيد .
پ - پماد ريشه كاسنى
اسـنـى جـهـت رفع اگزما جوشهاى پوستى و سوزش كف دست و پا به كار مى رود. براى تـهـيـه آن ، 500 گـرم مـوم عسل را در يك بلورى ريخته و به روش بن مارى (حرارت غير مـسـتـقيم ) آنرا ذوب كنيد، سپس حدود 150 گرم ريشه خرد شده و تازه را كه قبلا در كمى آب خيسانده ايد به آن اضافه كرده ، 2 عصاره گياهان در اثر حرارت خارج شود بعد يك كـيـسـه پـارچـه اى نـخـى را داخـل يـك پـارچ قرار داده و بالاى آنرا محكم به دهانه پارچ وصـل كـنـيـد، سـپـس مـخـلوط را بـا فـشـار دادن كـيـسـه پـارچـه اى داخـل پـارچ صـاف كـرده و مـخـلوط را هـنـگـامـى كـه هـنـوز داغ اسـت ، فـورا داخل ظروف پماد بريزيد و 2 تا 3 بار در روز، هر بار كمى از آنرا به پوست بماليد .
ت - شربت ريشه و تخم كاسنى
رابـا 30 گـرم تـخم آن درون 750 ميلى ليتر آب سرد ريخته ، بجوشانيد (به مدت 20 تـا 40 دقـيـقـه ) تـا بـه حدود 500 ميلى متر كاهش يابد، بعد آنرا درون يك پارچ صاف كـرده و داخـل قـابـلمـه اى كوچك بريزيد، سپس به آن حدود 500 گرم شكر تصفيه نشده اضـافـه كـرده ، خـوب بـه هم بزنيد تا كاملا حل شود، بعد قابلمه را روى حرارت قرار داده تـا بـه حـالت شـربـت نـيـمـه غـليـظـى در آيـد . شـربـت را پـس از سـرد شـدن داخـل ظـرف شـيـشـه اى تـيـره رنـگ ريخته ، در آنرا با چوب پنبه بسته و در مواقع لزوم بكار بريد .
ث - سالاد برگ كاسنى
سـالاد تـركـيـبـى بـرگ كـاسـنـى مـخلوطى از گياهان ضد نفخ است كه براى رفع سوء هاضمه و تحريك صفرا و همچنين به كار انداختن دستگاه گوارش به كار مى رود .
روش تهيه سالاد
را خـرد كـرده و بـا چـنـد ورقـه ريـز خـرد شـده پياز رازيانه مخلوط كنيد، سپس چند برگ بـابـونـه و كـمـى برگ بادرنجبويه روى آن ريخته و در آخر كمى سس ، روغن زيتون و آبليمو روى سالاد بريزيد و ميل كنيد (مى توانيد از تخم كرفس يا كنجد پوست گرفته براى تزيين آن استفاده كنيد ) .
ج - چاى طبى كاسنى
گ كـاسـنى ، ابتدا براى گرم شدن قورى ، داخل آن كمى آبى داغ گردانده و خالى كنيد، سپس 25 گرم برگ كاسنى خشك يا 75 گرم برگ كاسنى تازه را درون قورى ريخته و روى آن 500 ميلى ليتر آب جوش بريزيد، قورى را ببنديد و 15 دقيقه صبر كنيد تا دم بكشد سپس آنرا با استفاده از صافى چاى ، در يك فنجان صاف كنيد و 3 بار در روز، هر بـار يـك فـنـجان مصرف كنيد .مصرف اين چاى جهت تقويت كبد و روشن شدن پوست بسيار مفيد است .
چ - ضماد و كمپرس كاسنى
ى جـهـت رفـع نـاراحـتـيـهـاى پـوسـتـى از قـبـيـل سـيـاه زخـم ، دمـل ، ورم و ... بـكـار مـى رود .جـهـت تـهـيـه آن 100 گـرم ريـشـه و گـل كـاسـنـى تازه در يك ليتر آب بمدت 20 الى 40 دقيقه جوشانده ، يك پارچه نرم و نخى را داخل آن گذاشته و بيرون آورده ، آن بفشاريد تا آب آن خارج شود، سپس آنرا روى مـحـل صـدمـه ديـده گـذاشـتـه و هـنـگـامـى كـه پـارچـه سـرد يـا خـشـك شـد مـجـددا آنـرا داخل جوشانده بگذاريد و عمل مذكور را تكرار كنيد .
ح - عصاره كاسنى
صاره گياه كاسنى ، 100 گرم از برگهاى خشك شده كاسنى را نيمكوب كرده و به مدت 12 ساعت در 600 گرم آب مقطر دم كنيد، سپس آنرا بپالانيد و تفاله آنرا در 200 گرم آب مقطر ديگر كه آنرا حرارت اجاق به جوش آورده اند، ريخته و بگذاريد دم بكشد، سپس آب آنـرا صـاف كـرده بـا آب قـبـلى مخلوط كرده و بقدرى بجوشانيد تا به قوام آيد و از آن روزانه تا 2 مثقال ميل كنيد .
خ - حمام دارويى كاسنى
تمام اجزاى گياه كاسنى جهت درمان بيماريهاى پوستى ، آرامش عمومى بدن ، پاك و تميز كردن مجارى تنفسى و بينى هاى گرفته و نارساييهاى كبدى بسيار مفيد است . براى اين مـنـظـور، 2 تـا 5 قـطـره اسـانـس معطر روغنى اجزاى گياه كاسنى را در آب وان حمام گرم ريـخته ، خوب به هم بزنيد تا ذرات روغن كاملا پخش شود . سپس بدن خود را در آب وان قرار داده و خوب شستشو و ماساژ دهيد .
دـ آب برگ كاسنى
سنى ، 200 گرم برگ كاسنى تازه را شسته و در سبدى بريزيد و بگذاريد تا آب آن خـارج شـود، سپس آنرا داخل دستگاه سبزى خرد كنى يا دستگاه پرس كوچك بريزيد و آب آنـرا بـگـيـريـد و 3 بـار در روز، هـر بـار يـك فـنـجـان از آنـرا ميل كنيد . مصرف آب كاسنى براى تحليل ورم لوزه و گلو بسيار مفيد است .
ذ - تهيه جوشانده ضد يرقان با كاسنى
ريـشـه كـاسـنـى را بـا 4 مثقال پوست خيار مخلوط كرده در 750 ميلى ليتر آب جوشانده ، سـپـس آنـرا صـاف كـرده و در كـمـى شـكـر سـرخ حـل نـمـوده و 5 روز صبح ناشتا و عصر مـيـل كـنـيـد .هـمـچـنـيـن اسـتـفـاده از جـوشـانـده 2 مـثـقـال ريـشـه كـاسـنـى و 2 مـثـقـال ريـشـه گـيـاه تـرشك (حماض ) در 500 ميلى ليتر آب در 2 وعده صبح و عصر جهت درمان انواع يرقانها مفيد و موثر است .
ر - مرباى ريشه كاسنى
مصرف مداوم و منظم اين مربا براى افرادى كه از نارسايى كبدى رنج مى برند يا دچار غلظت بالاى خون هستند توصيه مى شود .
مواد لازم
1 كيلو شكر
نصف استكان گلاب
1 قاشق غذاخورى آبليمو
500 گرم ريشه كاسنى تازه (پوست گرفته )
روش تهيه مربا
را در ظـرفـى ريـخـتـه و 15 دقـيقه بجوشانيد زمانى كه جوشيد آب آنرا دور بريزيد و دوبـاره ايـن كـار را انـجام دهيد (تا 3 مرتبه ) . سپس آنرا به قطعات كوچكى بريده و در صـافـى بـريـزيـد تـا آب آن خـارج شـود. شـكـر و آب را روى حرارت بگذاريد تا كمى بـجـوشـد و بـعد ريشه كاسنى خرد شده را نيز اضافه نماييد . بعد آبليمو و گلاب را بيافزاييد .وقتى كه به قوام آمد و غليظ شد، مربا آماده است .
ز - روغن استخراج سرد برگ كاسنى
از ايـن روغـن جـهـت تـسـكـيـن سـردردهـاى گـرم مـزاج ، رفـع خـشكى بينى و گريپ ، درمان آبريزش بينى ، تهيه پمادهاى ضد سوزش كف دست و پا استفاده مى شود .
تركيبات
5 /1 مشت برگ و ريشه كاسنى تازه
نيم مشت كنگر (اختيارى )
1 ليتر روغن زيتون
روش تهيه روغن
طرز تهيه اين روغن شبيه طرز تهيه روغن استخراج سرد آويشن (صفحه 35 ) است .
س - روغن ماساژ اجزاى گياه كاسنى
رفع التهاب و خارش پوست ، تحليل ورمهاى گرم پوستى ، لطيف و شاداب كردن پوست هاى خشك و تحليل ورم ملتحمه چشم از مصارف عمده روغن ماساژ كاسنى است .
تركيبات
يك دوم قاشق چايخورى اسانس معطر روغنى برگ كاسنى
يك دوم قاشق چايخورى اسانس معطر روغنى ريشه كاسنى
2 قاشق غذاخورى روغن بادام شيرين
روش تهيه روغن
طرز تهيه اين روغن شبيه طرز تهيه روغن ماساژ آويشن (صفحه 36 ) است .
ش - چهار تخمه مقوى كبد كاسنى
تركيبات
25 گرم تخم كاسنى
20 گرم تخم شربتى
20 گرم تخم خرفه
مقدارى شكر
20 گرم تخم خيار (خرد شده )
روش تهيه چهار تخمه
گـيـاهـان فـوق را مـخـلوط كـرده ، هـر روز در دو نـوبـت صـبح و عصر، هر نوبت يك قاشق مـربـاخـورى از آنـرا در يـك اسـتـكان آب تازه جوش به مدت 5 دقيقه دم كرده ، لعاب آنرا صاف نموده ، با كمى شكر شيرين نموده و ميل كنيد .
ص - نوشيدنى مقوى كبد كاسنى
تركيبات
1 فنجان آب پرتقال
نصف فنجان سيب يا آناناس (خرد شده )
كمى شكر
1 عدد هلوى رسيده
4 تكه يخ (خرد شده )
روش تهيه نوشيدنى
تـمام مواد به غير از يخ را در مخلوط كن ريخته و چند دقيقه بزنيد تا خوب مخلوط شوند. سـپس يخ را اضافه نموده و پس از چند دقيقه گذاشتن ، آنرا در ليوانهاى بلند ريخته و صرف كنيد .
ض - تنطور كاسنى
از تـنـطـور كـاسـنـى جـهـت تـهـيـه انـواع لوسـيـونـهـاى مـقـوى كـبـد (استعمال خارجى )، و لوسيونهاى ضد خارش و سوزش پوست استفاده دارويى مى شود .
تركيبات
200 گرم ريشه كاسنى خشك يا 600 گرم ريشه و برگ كاسنى تازه
250 ميلى ليتر الكل
750 ميلى ليتر آب
روش تهيه تنطور
روش تهيه اين نوع تنطور شبيه روش تهيه تنطور آويشن (صفحه 33 ) است .
ط - كمپوت ريشه كاسنى
تركيبات
900 گرم ريشه كاسنى تازه (پوست گرفته )
300 گرم شكر
3 ليوان آب
1 قاشق سوپخورى آبليمو
200 گرم كنگر تازه و تيغ گرفته (اختيارى )
روش تهيه كمپوت
ا شـسـتـه و بـه قـطـعـات كـوچـكـى بـبريد و در آب سرد قرار دهيد تا خوب خيس بخورد . آبـليـمـو را بـه آن اضـافـه كـرده و شـكر و آب را بجوشانيد و به آن اضافه نماييد و آنـقـدر بـجـوشـانيد تا ريشه كاسنى و كنگر پخته و ملايم شوند . سپس آنها را در ظرف مـخـصـوص ريـخته و كمى از شربت ساده را روى آن بريزيد تا روى آنها را بپوشاند و بكار بريد .
ظ - پالوده عرق كاسنى
طـبـيـعت خنك و ضد عطش گياه كاسنى سبب شده از آن در تهيه پالوده هاى خنك و رفع كننده عطش استفاده شود .
مواد لازم
400 گرم شكر
1 ليوان عرق كاسنى
كمى گلاب
20 گرم تخم شربتى
400 گرم نشاسته
5 /2 كيلو آب
روش تهيه پالوده
مـخـلوط كـرده و آنـقـدر حـرارت دهـيـد تـا بـه قـوام آيـد، سـپـس نـشـاسـتـه را در آب سـرد حـل كـرده و روى حـرارت بـگـذاريـد تـا جـوش بـيـايد و آنقدر هم بزنيد تا غليظ و پخته شود.بعد آنرا در سينى پهن كرده و پس از سرد شدن آنرا با توجه به صورت نوارهاى بـاريـكـى ببريد. اين نوارها را داخل كاسه كوچك بريزيد . كمى شربت ساده را كه قبلا تـهـيـه كـرده ايد به آن اضافه كنيد و در پايان با افزودن لعاب تخم اسفرزه و گلاب ميل كنيد .
ع - خورش طبى كاسنى
مواد لازم
750 گرم ريشه كاسنى تازه (پوست گرفته )
250 گرم كنگر تازه
500 گرم گوشت
100 گرم پياز
200 گرم روغن
مقدارى زعفران
2 استكان آبغوره
1 استكان آبليمو
روش تهيه خورش
و بـا آب سـرد بـار كـنيد . ريشه كاسنى و كنگر را شسته و در سبد بريزيد تا آب آنها برود . بعد آنها به تكه هاى كوچك 3 سانتى مترى ببريد . پياز را سرخ نموده و كنگر و ريـشـه كاسنى آماده را سرخ كنيد . پياز، كنگر و ريشه كاسنى را در آبگوشت ريخته ، بـا هـم بـجوشانيد و همين كه پخته شد آبغوره به اندازه اى كه مى خواهيد در آن ريخته ، نـمـك و زعـفـران سـايـيـده شـده را در كـمـى آبـليـمـو حل كرده ، به آن اضافه كنيد .وقتى كه به روغن نشست ، خورش آماده است
1ـ كاسنى افشان ، كاسنى دشتى ، هندبا برى divaricatum cichorium
2 - كاسنى فرنگى ، كاسنى سالادى ، كاسنى هندى ، آنديو endivia cichorium
مشخصات كلى كاسنى
فـاع 5 /0 تا 5 /1 متر است . ريشه اى قوى و دراز و به رنگ قهوه اى دارد . برگهاى آن مـتـنـاوب و پـوشـيـده از تـارهـاى فـراوان در اطراف گلبرگ ميانى است . برگهاى قاعده سـاقـه عـمـومـا دراز و داراى بـريدگيهاى كه در فاصله تير تا اواخر شهريور و گاهى پرتر ظاهر مى شود .ميوه فندقى شكل آن 4 سطحى نسبتا مسطح و منتهى به مجموعه اى از فلسهاى بسيار كوچك است . قسمتهاى مورد استفاده كاسنى برگ ، ريشه و دانه آن است .
َََ
مناطق پرورش و رشد كاسنى
وب كنار جاده ها، اماكن باير و دامنه هاى كم ارتفاع نواحى مختلف جهان و ايران مى رويد . ( بـه حـالت خـود رو يـا نـيـمـه وحـشـى ) بـراى پـرورش آن دانـه گـيـاه را در اويـل ارديبهشت بر روى خطوطى به فواصل 20 تا 40 سانتيمتر از يكديگر مى كارند و آنرا در آفتاب يا با حرارت مى خشكانند . كاسنى در ايران بيشتر در دامنه هاى كم ارتفاع البرز، تهران و نواحى مختلف گيلان نظير لاهيجان و رشت ، فارس ، بلوچستان و نواحى كوهستانى خراسان مى رويد .
تركيبات شيميايى كاسنى
ر بـرگـهـاى كـاسـنـى گـلكـزيـد كوى راين (cichoriin) يافت مى شود. دو ماده تلخ به نـامـهـاى لاكـتـوسـين و اين تى بين (intybin) و همچنين ارسنيك ، مواد قندى ، رزين ، تانن ، لعـاب اسـانس و پكتين در آن يافت مى شود . در ريشه كاسنى نيز قند اينولين وجود دارد. در كاسنى پروتئين ، مواد چرب ، هيدرات دو كربن ، كلسيم ، فسفر، آهن ، سديم ، پتاسيم ، a و c، تيامين ، ريبوفلاوين و نياسين وجود دارد .
نسخه هاى شفابخش كاسنى
1 - درمان ديفترى و ورم گلو با كاسنى
براى مبتلايان به ديفترى و افرادى كه از ورم گلو و گلو درد رنج مى برند هيچ دارويى بهتر از غرغره جوشانده برگ و بذر كاسنى همراه با آب فلوس و آب گشنيز تازه نيست ، از اين رو مصرف آن به افراد مبتلا به ديفترى توصيه و تجويز مى شود .
2 - معالجه آسم (تنگى نفس ) با كاسنى
مصرف مداوم عرق كاسنى يا ضماد پودر برگ يا تخم كاسنى كه همراه با كمى آرد جو و آب خمير شده باشد بر روى سينه نيز در معالجه آسم (تنگى نفس ) مفيد و موثر است .
َََ
3 - تصفيه كردن خون با كاسنى
جـهـت پـايـيـن آوردن غـلظـت بـالا خـون و تـصـفـيـه نـمـودن آن 2 مـثـقـال بـرگ خشك كاسنى را در يك ليتر آب بمدت 20 الى 40 دقيقه دمكرده ( با حرارت مـلايـم ) و در طـول 3 وعـده روزانـه ، هـر وعـده يـك فـنـجـان آنـرا ميل نماييد.
4 - پايين آوردن تب با كاسنى
اسـتـفـاده از دمـكـرده 15 گـرم بـرگ يـا ريـشه كاسنى به تنهايى يا همراه با 10 گرم گـل بـنفشه 3 بار در روز، هر بار يك فنجان تاثير زيادى در پايين آوردن تب و حرارت بالاى بدن دارد . همچنين خوردن آب برگ كاسنى با سكنجبين جهت رفع تبهاى كهنه اثرى دارد .
َََ
5 - درمان اسهال با كاسنى
خـوردن بـرگـهـاى كـاسـنـى تـازه به تنهايى يا همراه با برگهاى تازه كاهو جهت بند آوردن اسهالهاى كه منشاء گرمى داشته باشند بسيار مفيد است .همچنين استفاده از جوشانده يـا دمـكـرده تـخـم و بـرگ خـشـك كـاسـنـى در درمـان اسهال موثر است .
6 - درمان يرقان (زردى ) با كاسنى
افـرادى كـه از بـيـمـارى يـرقان (زردى ) رنج مى برند بويژه در مورد كودكان و افراد خشك مزاج چنانچه چند روز متوالى از عرق كاسنى يا جوشانده يا دمكرده ريشه ، تخم و يا برگ آن استفاده كنند نتايج شفابخشى خواهند ديد .
دسـتـور ديـگـر: هـر روز نـيـم مـثـقـال شـيـر خـشـت را در يـك اسـتـكـان عـرق كـاسـنـى حل كنيد و به بيمار بخورانيد .
7 - معالجه التهاب معده با كاسنى
جهت درمان التهاب معده و دستگاه گوارشى كافى است هر روز مقدارى از برگهاى كاسنى تازه را در سالاد ريخته و ميل كنيد . همچنين استفاده از جوشانده برگ يا ريشه كاسنى خشك شده ، 3 بار در روز، هر يك فنجان در درمان التهاب معده موثر است .
8 - دفع سنگ كليه و مثانه با كاسنى
ر بـنـد آمـدگـى ادرار مـى شـونـد و كـليـه و مثانه آنها سنگ ساز مى باشد چنانچه مدتى نـوشـيـدنـيـهـايى خود در طول روز را به جوشانده ريشه يا تخم و يا برگ كاسنى به تـنـهـايـى يا همراه با كمى كامل ذرت و خارخسك اختصاص دهند نتايج رضايت بخشى از آن جهت درمان بيمارى خود خواهند ديد .
9 - تسكين درد و تحليل ورم مفصل با كاسنى
طـبـيـعـت گـياه كاسنى خنك است ، از اين رو ضماد جوشانده يا پودر ريشه و برگ كاسنى بـه تـنـهـايى يا همراه با آرد جو بر روى مفاصل و ورم آنها تاءثير زيادى در تسكين درد آنها داشته و موجب تحليل ورمهايى كه به علت گرمى بوجود آمده باشند، مى گردد .
10 - نقش كاسنى در تحليل ورمهاى گرم
ورده و بزرگسالانى كه به علت ناراحتيهاى كبدى كثيفى خون و مزاج گرم در پوست خود احـسـاس سـوزش و حـرارت زيـاد مـى كنند مخصوصا در ناحيه كف پاها و دست ها و يا اينكه پوستشان متورم گرديده ، چنانچه پودر برگ كاسنى را با كمى سفيداب و سركه خمير كـنـنـد و بـر مـحـل سـوزش و ورم بـمـالنـد، سـوزش را بـرطـرف سـاخـتـه و مـوجـب تحليل ورم آنها مى گردد.
َََ
11 - درمان بند آمدگى شير در پستان
ا كـاسـنـى مادران شيرده كه بنا به عللى شيرشان كم شده يا شير در پستانهايشان بند آمـده ، چـنـانـچـه چـنـد روز مـتـوالى هـر روز مـقـدارى ريـشـه كـاسنى را جوشانده و آب آنرا ميل نمايند و تفاله باقيمانده را بروى پستان ضماد كنند، موجب به جريان افتادن شير در پستانهايشان مى گردد .
12 - رفع مسموميت با كاسنى
كـاسـنـى يـكـى از بهترين و مهمترين گياهانى است كه تاثير زيادى در زهركشى كردن و پـاك نـمـودن بـدن از كليه سموم و مواد زائد و مضر خون دارد . به همين منظور، 15 گرم تخم كاسنى را با 10 گرم رازيانه (باديان ) مخلوط كرده و بجوشانيد و روزى 3 بار، يك فنجان ميل نماييد .
13 - پاك كردن سينه از اخلاط با كاسنى
جـهـت بند آمدن سرفه و پاك كردن سينه از اخلاط كهنه ، 20 گرم كاسنى رابا 10 گرم گـل زوفـا، 10 گـرم ريـشـه شـيـريـن بـيـان ، 10 گـرم شـكـر تـيغال ، 10 گرم عناب مخلوط كرده ، در 5/1 ليتر آب جوشانده و 3 بار در روز، هر بار يك فنجان آنرا ميل كنيد .
14 - نقش كاسنى در تولد نوزاد پسر
دق (ع ) و بنا به فرموده امام ششم شيعيان حضرت امام جعفر صادق (ع )، خانواده هايى كه كـاسـنـى زيـاد مـصرف مى كنند . پسر بيش از دختر دارند بررسى هاى آزمايشگاهى در طب جـديـد نيز اين گفته را ثابت مى كنند كه نقش كبد در ساختن كروموزومهاى نر و تا حدودى مـاده نطفه زياد است و چون كاسنى در نوسازى سلولهاى كبدى و تقويت كبد نقش برجسته اى دارد و نمى توان نقش آنرا در تولد نوزاد پسر ناديده گرفت .
15 - تسكين درد دندان با كاسنى
مـضـمـضـه جـوشـانـده غـليـظ بـرگ و تـخـم كـاسـنـى 3 بـار در روز و در طول چند روز متوالى تاثير زيادى در تسكين درد دندان بويژه درد دندانهاى آسياب دارد .
َََ
16 - درمان سردرد با كاسنى
مـاليـدن آب بـرگ كـاسنى (كه از له كردن و فشردن برگ كاسنى تزاه يا از جوشاندن برگ كاسنى خشك حاصل شده باشد )، به تنهايى يا همراه با كمى سركه بر سر موجب تسكين سر دردهايى كه به علت گرمى مزاج بوجود آمده باشد، مى گردد.
17 - تحليل ورم و درد چشم با كاسنى
افـرادى كـه بـه عـلت خـراش يـا در اثر نارساييهاى كبدى و خونى اطراف چشم آنها ورم كـرده و دردنـاك گـرديـده بـاشـد، چـنـانـچه مقدارى (حدود نيم مشت ) برگ كاسنى تازه را كـوبـيـده و له نـمـايـيـد و آنـرا بـر مـحـل مـتـورم و دردنـاك ضـمـاد كـنـنـد مـوجـب تحليل ورم و تسكين درد آن مى گردد .
18ـ درمان بد آمدگى ادرار با كاسنى
نـوشـيـدن 3 بار در روز، هر بار يك فنجان از آب صاف شده جوشانده ، 20 گرم ريشه كـاسـنـى ، 15 گرم برگ كاسنى و 15 گرم تخم كاسنى همراه با 20 گرم هسته يا دم كرده گيلاس در يك ليتر آب موجب ضد عفونى كردن و زهركشى نمودن مجارى ادرارى شده و ادرار بند آمده را باز مى كند .
19 - درمان يبوست و خشكى مزاج با كاسنى
جـهـت درمان يبوست و رفع خشكى مزاج 25 گرم ريشه كاسنى را به تنهايى يا همراه با 15 گـرم بـرگ يـا تـخـم گـل پـنـيـرك ، 15 گـرم گـل يـا تـخـم خـتـمـى مـخـلوط كـرده ، جـوشـانـده و در طول 3 وعده روزانه ، هر وعده يك فنجان آنرا ميل نماييد .
20 - نقش كاسنى در درمان اختلالات و امراض كبدى
ودن مواد تلخى كه در آن نهفته است گياه بسيار مفيد و گرانبهايى است كه كبد را اصلاح ، تصفيه و تقويت مى نمايد . و هر چه درصد اين مواد تلخ در كاسنى زيادتر باشد براى كـبـد مـفـيـدتـر اسـت . از ايـنـرو مصرف 5 كاسنى به صورت مختلف از جمله سالاد، عرق ، شـربـت ، جـوشانده ، دمكرده و آب گياه تازه به بيماران كبدى توصيه و تجويز مى شود. 21 - درمان بى اشتهايى با كاسنى
افـرادى كـه از بـى اشـتـهـايـى رنـج مـى برند جهت تحريك اشتهاى خود، 20 گرم تخم كـاسنى رابا 20 گرم رازيانه و 20 گرم صندل سفيد مخلوط كرده در ظرفى كه محتوى يـك ليـتـر آب اسـت ريـخـتـه و بـه قدرى حرارت دهند تا پخته شود، سپس آنرا در 2 وعده صبح و عصر ميل نمايند .
22 - خواص طبى روغن كاسنى
سـنـى بـه پـيـشانى و سر، سردرد ناشى از گرمى و حرارت را برطرف مى كند. ضماد روغـن كـاسـنـى بـه پـوسـت در ناحيه كبد، درد كبد را تسكين داده و در درمان نارساييهايى كبدى موثر است .ماليدن آن به كف دست و پا، سوزش و خشكى آنها را از بين برده و نرمى و لطـافـت خـاصـى بـه آنها مى بخشد . چكاندن روغن كاسنى در بينى گرفتگى و خشكى فـضـاى داخـلى بـيـنـى را بـرطـرف مى كند . ماليدن آن بر پيشانى كودكان ، تب آنها را پايين مى آورد.
طرز تهيه روغن كاسنى : طرز تهيه اين روغن ، شبيه طرز تهيه روغن آويشن (صفحه 30 ) است .
23 - فرآورده هاى گياهى و دارويى كاسنى
از جـمـله گـيـاهـانـى اسـت كـه بـه سـبـب تـاثـير فراوان آن در درمان بيماريها بخصوص بـيـمـاريـيـهـاى كـبـدى نـزد اكـثـر مـردم شـنـاخـتـه شـده . بـه هـمـيـن دليـل از ايـن گـياه به صورت مختلف دارويى جهت درمان بيماريهايى خود استفاده مى كنند به در زير به چند نمونه از آنها اشاره اى مختصر مى شود .
َََ
الف - عرق كاسنى
مـصـرف روزانـه 3 فـنجان عرق كاسنى (برگها و ريشه گياه كاسنى تهيه مى شود) 3 وعـده ، تـب را پايين آورده و نقش مهمى در درمان بيمارى يرقان (زردى ) بخصوص در بين نـوزادان و كـودكان بازى مى كند . از عرق كاسنى نيز جهت رفع عطش و استسقاء (تشنگى مفرط ) استفاده مى شود .
ب - شربت برگ كاسنى
بـت بـرگ كـاسـنـى جـهـت رفـع يـبـوسـت و دفـع كـرم و انگل كودكان مورد استفاده قرار مى گيرد . به همين منظور يك فنجان آب برگ كاسنى تر و تازه را گرفته ، 250 گرم شكر تصفيه نشده در آن ريخته ، مدت 5 تا 6 دقيقه روى شـعـله كـوتـاه بـجـوشـانـيـد و روزانـه 2 قـاشـق چـايـخـورى از آنـرا ميل كنيد .
پ - پماد ريشه كاسنى
اسـنـى جـهـت رفع اگزما جوشهاى پوستى و سوزش كف دست و پا به كار مى رود. براى تـهـيـه آن ، 500 گـرم مـوم عسل را در يك بلورى ريخته و به روش بن مارى (حرارت غير مـسـتـقيم ) آنرا ذوب كنيد، سپس حدود 150 گرم ريشه خرد شده و تازه را كه قبلا در كمى آب خيسانده ايد به آن اضافه كرده ، 2 عصاره گياهان در اثر حرارت خارج شود بعد يك كـيـسـه پـارچـه اى نـخـى را داخـل يـك پـارچ قرار داده و بالاى آنرا محكم به دهانه پارچ وصـل كـنـيـد، سـپـس مـخـلوط را بـا فـشـار دادن كـيـسـه پـارچـه اى داخـل پـارچ صـاف كـرده و مـخـلوط را هـنـگـامـى كـه هـنـوز داغ اسـت ، فـورا داخل ظروف پماد بريزيد و 2 تا 3 بار در روز، هر بار كمى از آنرا به پوست بماليد .
ت - شربت ريشه و تخم كاسنى
رابـا 30 گـرم تـخم آن درون 750 ميلى ليتر آب سرد ريخته ، بجوشانيد (به مدت 20 تـا 40 دقـيـقـه ) تـا بـه حدود 500 ميلى متر كاهش يابد، بعد آنرا درون يك پارچ صاف كـرده و داخـل قـابـلمـه اى كوچك بريزيد، سپس به آن حدود 500 گرم شكر تصفيه نشده اضـافـه كـرده ، خـوب بـه هم بزنيد تا كاملا حل شود، بعد قابلمه را روى حرارت قرار داده تـا بـه حـالت شـربـت نـيـمـه غـليـظـى در آيـد . شـربـت را پـس از سـرد شـدن داخـل ظـرف شـيـشـه اى تـيـره رنـگ ريخته ، در آنرا با چوب پنبه بسته و در مواقع لزوم بكار بريد .
ث - سالاد برگ كاسنى
سـالاد تـركـيـبـى بـرگ كـاسـنـى مـخلوطى از گياهان ضد نفخ است كه براى رفع سوء هاضمه و تحريك صفرا و همچنين به كار انداختن دستگاه گوارش به كار مى رود .
روش تهيه سالاد
را خـرد كـرده و بـا چـنـد ورقـه ريـز خـرد شـده پياز رازيانه مخلوط كنيد، سپس چند برگ بـابـونـه و كـمـى برگ بادرنجبويه روى آن ريخته و در آخر كمى سس ، روغن زيتون و آبليمو روى سالاد بريزيد و ميل كنيد (مى توانيد از تخم كرفس يا كنجد پوست گرفته براى تزيين آن استفاده كنيد ) .
ج - چاى طبى كاسنى
گ كـاسـنى ، ابتدا براى گرم شدن قورى ، داخل آن كمى آبى داغ گردانده و خالى كنيد، سپس 25 گرم برگ كاسنى خشك يا 75 گرم برگ كاسنى تازه را درون قورى ريخته و روى آن 500 ميلى ليتر آب جوش بريزيد، قورى را ببنديد و 15 دقيقه صبر كنيد تا دم بكشد سپس آنرا با استفاده از صافى چاى ، در يك فنجان صاف كنيد و 3 بار در روز، هر بـار يـك فـنـجان مصرف كنيد .مصرف اين چاى جهت تقويت كبد و روشن شدن پوست بسيار مفيد است .
چ - ضماد و كمپرس كاسنى
ى جـهـت رفـع نـاراحـتـيـهـاى پـوسـتـى از قـبـيـل سـيـاه زخـم ، دمـل ، ورم و ... بـكـار مـى رود .جـهـت تـهـيـه آن 100 گـرم ريـشـه و گـل كـاسـنـى تازه در يك ليتر آب بمدت 20 الى 40 دقيقه جوشانده ، يك پارچه نرم و نخى را داخل آن گذاشته و بيرون آورده ، آن بفشاريد تا آب آن خارج شود، سپس آنرا روى مـحـل صـدمـه ديـده گـذاشـتـه و هـنـگـامـى كـه پـارچـه سـرد يـا خـشـك شـد مـجـددا آنـرا داخل جوشانده بگذاريد و عمل مذكور را تكرار كنيد .
ح - عصاره كاسنى
صاره گياه كاسنى ، 100 گرم از برگهاى خشك شده كاسنى را نيمكوب كرده و به مدت 12 ساعت در 600 گرم آب مقطر دم كنيد، سپس آنرا بپالانيد و تفاله آنرا در 200 گرم آب مقطر ديگر كه آنرا حرارت اجاق به جوش آورده اند، ريخته و بگذاريد دم بكشد، سپس آب آنـرا صـاف كـرده بـا آب قـبـلى مخلوط كرده و بقدرى بجوشانيد تا به قوام آيد و از آن روزانه تا 2 مثقال ميل كنيد .
خ - حمام دارويى كاسنى
تمام اجزاى گياه كاسنى جهت درمان بيماريهاى پوستى ، آرامش عمومى بدن ، پاك و تميز كردن مجارى تنفسى و بينى هاى گرفته و نارساييهاى كبدى بسيار مفيد است . براى اين مـنـظـور، 2 تـا 5 قـطـره اسـانـس معطر روغنى اجزاى گياه كاسنى را در آب وان حمام گرم ريـخته ، خوب به هم بزنيد تا ذرات روغن كاملا پخش شود . سپس بدن خود را در آب وان قرار داده و خوب شستشو و ماساژ دهيد .
دـ آب برگ كاسنى
سنى ، 200 گرم برگ كاسنى تازه را شسته و در سبدى بريزيد و بگذاريد تا آب آن خـارج شـود، سپس آنرا داخل دستگاه سبزى خرد كنى يا دستگاه پرس كوچك بريزيد و آب آنـرا بـگـيـريـد و 3 بـار در روز، هـر بـار يـك فـنـجـان از آنـرا ميل كنيد . مصرف آب كاسنى براى تحليل ورم لوزه و گلو بسيار مفيد است .
ذ - تهيه جوشانده ضد يرقان با كاسنى
ريـشـه كـاسـنـى را بـا 4 مثقال پوست خيار مخلوط كرده در 750 ميلى ليتر آب جوشانده ، سـپـس آنـرا صـاف كـرده و در كـمـى شـكـر سـرخ حـل نـمـوده و 5 روز صبح ناشتا و عصر مـيـل كـنـيـد .هـمـچـنـيـن اسـتـفـاده از جـوشـانـده 2 مـثـقـال ريـشـه كـاسـنـى و 2 مـثـقـال ريـشـه گـيـاه تـرشك (حماض ) در 500 ميلى ليتر آب در 2 وعده صبح و عصر جهت درمان انواع يرقانها مفيد و موثر است .
ر - مرباى ريشه كاسنى
مصرف مداوم و منظم اين مربا براى افرادى كه از نارسايى كبدى رنج مى برند يا دچار غلظت بالاى خون هستند توصيه مى شود .
مواد لازم
1 كيلو شكر
نصف استكان گلاب
1 قاشق غذاخورى آبليمو
500 گرم ريشه كاسنى تازه (پوست گرفته )
روش تهيه مربا
را در ظـرفـى ريـخـتـه و 15 دقـيقه بجوشانيد زمانى كه جوشيد آب آنرا دور بريزيد و دوبـاره ايـن كـار را انـجام دهيد (تا 3 مرتبه ) . سپس آنرا به قطعات كوچكى بريده و در صـافـى بـريـزيـد تـا آب آن خـارج شـود. شـكـر و آب را روى حرارت بگذاريد تا كمى بـجـوشـد و بـعد ريشه كاسنى خرد شده را نيز اضافه نماييد . بعد آبليمو و گلاب را بيافزاييد .وقتى كه به قوام آمد و غليظ شد، مربا آماده است .
ز - روغن استخراج سرد برگ كاسنى
از ايـن روغـن جـهـت تـسـكـيـن سـردردهـاى گـرم مـزاج ، رفـع خـشكى بينى و گريپ ، درمان آبريزش بينى ، تهيه پمادهاى ضد سوزش كف دست و پا استفاده مى شود .
تركيبات
5 /1 مشت برگ و ريشه كاسنى تازه
نيم مشت كنگر (اختيارى )
1 ليتر روغن زيتون
روش تهيه روغن
طرز تهيه اين روغن شبيه طرز تهيه روغن استخراج سرد آويشن (صفحه 35 ) است .
س - روغن ماساژ اجزاى گياه كاسنى
رفع التهاب و خارش پوست ، تحليل ورمهاى گرم پوستى ، لطيف و شاداب كردن پوست هاى خشك و تحليل ورم ملتحمه چشم از مصارف عمده روغن ماساژ كاسنى است .
تركيبات
يك دوم قاشق چايخورى اسانس معطر روغنى برگ كاسنى
يك دوم قاشق چايخورى اسانس معطر روغنى ريشه كاسنى
2 قاشق غذاخورى روغن بادام شيرين
روش تهيه روغن
طرز تهيه اين روغن شبيه طرز تهيه روغن ماساژ آويشن (صفحه 36 ) است .
ش - چهار تخمه مقوى كبد كاسنى
تركيبات
25 گرم تخم كاسنى
20 گرم تخم شربتى
20 گرم تخم خرفه
مقدارى شكر
20 گرم تخم خيار (خرد شده )
روش تهيه چهار تخمه
گـيـاهـان فـوق را مـخـلوط كـرده ، هـر روز در دو نـوبـت صـبح و عصر، هر نوبت يك قاشق مـربـاخـورى از آنـرا در يـك اسـتـكان آب تازه جوش به مدت 5 دقيقه دم كرده ، لعاب آنرا صاف نموده ، با كمى شكر شيرين نموده و ميل كنيد .
ص - نوشيدنى مقوى كبد كاسنى
تركيبات
1 فنجان آب پرتقال
نصف فنجان سيب يا آناناس (خرد شده )
كمى شكر
1 عدد هلوى رسيده
4 تكه يخ (خرد شده )
روش تهيه نوشيدنى
تـمام مواد به غير از يخ را در مخلوط كن ريخته و چند دقيقه بزنيد تا خوب مخلوط شوند. سـپس يخ را اضافه نموده و پس از چند دقيقه گذاشتن ، آنرا در ليوانهاى بلند ريخته و صرف كنيد .
ض - تنطور كاسنى
از تـنـطـور كـاسـنـى جـهـت تـهـيـه انـواع لوسـيـونـهـاى مـقـوى كـبـد (استعمال خارجى )، و لوسيونهاى ضد خارش و سوزش پوست استفاده دارويى مى شود .
تركيبات
200 گرم ريشه كاسنى خشك يا 600 گرم ريشه و برگ كاسنى تازه
250 ميلى ليتر الكل
750 ميلى ليتر آب
روش تهيه تنطور
روش تهيه اين نوع تنطور شبيه روش تهيه تنطور آويشن (صفحه 33 ) است .
ط - كمپوت ريشه كاسنى
تركيبات
900 گرم ريشه كاسنى تازه (پوست گرفته )
300 گرم شكر
3 ليوان آب
1 قاشق سوپخورى آبليمو
200 گرم كنگر تازه و تيغ گرفته (اختيارى )
روش تهيه كمپوت
ا شـسـتـه و بـه قـطـعـات كـوچـكـى بـبريد و در آب سرد قرار دهيد تا خوب خيس بخورد . آبـليـمـو را بـه آن اضـافـه كـرده و شـكر و آب را بجوشانيد و به آن اضافه نماييد و آنـقـدر بـجـوشـانيد تا ريشه كاسنى و كنگر پخته و ملايم شوند . سپس آنها را در ظرف مـخـصـوص ريـخته و كمى از شربت ساده را روى آن بريزيد تا روى آنها را بپوشاند و بكار بريد .
ظ - پالوده عرق كاسنى
طـبـيـعت خنك و ضد عطش گياه كاسنى سبب شده از آن در تهيه پالوده هاى خنك و رفع كننده عطش استفاده شود .
مواد لازم
400 گرم شكر
1 ليوان عرق كاسنى
كمى گلاب
20 گرم تخم شربتى
400 گرم نشاسته
5 /2 كيلو آب
روش تهيه پالوده
مـخـلوط كـرده و آنـقـدر حـرارت دهـيـد تـا بـه قـوام آيـد، سـپـس نـشـاسـتـه را در آب سـرد حـل كـرده و روى حـرارت بـگـذاريـد تـا جـوش بـيـايد و آنقدر هم بزنيد تا غليظ و پخته شود.بعد آنرا در سينى پهن كرده و پس از سرد شدن آنرا با توجه به صورت نوارهاى بـاريـكـى ببريد. اين نوارها را داخل كاسه كوچك بريزيد . كمى شربت ساده را كه قبلا تـهـيـه كـرده ايد به آن اضافه كنيد و در پايان با افزودن لعاب تخم اسفرزه و گلاب ميل كنيد .
ع - خورش طبى كاسنى
مواد لازم
750 گرم ريشه كاسنى تازه (پوست گرفته )
250 گرم كنگر تازه
500 گرم گوشت
100 گرم پياز
200 گرم روغن
مقدارى زعفران
2 استكان آبغوره
1 استكان آبليمو
روش تهيه خورش
و بـا آب سـرد بـار كـنيد . ريشه كاسنى و كنگر را شسته و در سبد بريزيد تا آب آنها برود . بعد آنها به تكه هاى كوچك 3 سانتى مترى ببريد . پياز را سرخ نموده و كنگر و ريـشـه كاسنى آماده را سرخ كنيد . پياز، كنگر و ريشه كاسنى را در آبگوشت ريخته ، بـا هـم بـجوشانيد و همين كه پخته شد آبغوره به اندازه اى كه مى خواهيد در آن ريخته ، نـمـك و زعـفـران سـايـيـده شـده را در كـمـى آبـليـمـو حل كرده ، به آن اضافه كنيد .وقتى كه به روغن نشست ، خورش آماده است
+ نوشته شده در ۱۳۸۸/۱۲/۱۴ ساعت 19:1 توسط فرهادی مسجدسلیمانی
|
با سلام و درود به همه منتظران