پایگاه فرهنگی مندیر یار

در این تحقیق که شامل سه فصل می­باشد به بررسی تأثیرات نماز بر دو جنبه­ی وجودی آدمی (جسم و روان) پرداخته شده است

معنای نماز

نماز در لغت به معنای «پرستش، نیاز، سجود، بندگی و اطاعت، خم شدن برای اظهار بندگی و اطاعت، و یکی از فرایض دین، عبادت مخصوص و واجب مسلمانان که پنج بار در شبانه روز به جا می­آوردند، آمده است»[4] و در قاموس قرآن، صلاة به معنای توجه و انعطاف است.[5]

تاریخچه نماز

همزمان با آفرینش انسان، نیاز و نماز تولد یافته است و همواره انسان در ضمیر ناخودآگاه و فطرت خداجویش، به‌یک کانون روحانی معتقد و متصل شده و در برابر آن منبع نور و قدرت، نیایش کرده است.

اهمیت نماز

نماز از آن جهت که پایه و اساس، و جزء لاینفک تمام ادیان محسوب می­شود اهمیت دارد. قرآن کریم، نماز را پس از ایمان به خدا مطرح کرده است تا اهمیت موضوع را به وضوح آشکار نماید: «قل لعبادی الذين آمنوا يقيموا الصلوة»[6]

پیامبر اکرم می­فرمایند: «نماز را بر همه­ی کارها مقدم بدارید زیرا سرفصل همه طاعات و عبادات است»[7]

تأثیرات نماز بر سلامت جسم:

تأثیر نماز بر زخم­های گوارشی

از جمله عوامل بروز زخم معده اضطراب و استرس است. هر عاملی که سبب کاهش اضطراب شود، می­تواند نوعی عامل پیشگیری از زخم گوارشی باشد. شخص نمازگزار، در صورت حضور قلب و ایمان به قدرت لایتناهی پروردگارش، خود را در مقابل هر عاملی که موجب مضطرب ساختن او می­شود، ایمن می­یابد.[8]

تأثیر نماز بر عفونت کلیه و مجاری ادراری

یکی از مبطلات وضو و نماز، خروج بول و غایط و ریح، از بدن انسان است. بنابراین شخص نمازگذار برای جلوگیری از ابطال عبادتش، قبل از وضو و در فواصل زمانی مناسب به تخلیه­ی ادرار می­پردازد که این امر او را از ابتلا به عفونت­های کلیه مصون می­سازد.[9]

تأثیر نماز بر بیماری مقاربتی

نماز برای جلوگیری از فحشا و منکر، از شیوع بیماری مقاربتی مانند: سوزاک، سیفیلیس، و ایدز جلوگیری می­کند.[10] در قران کریم آمده است: «اِنَّ الصَّلَوةَ تَنهَی عَنِ الفَحشَاء وَ المنُکَر»[11]

تأثیر نماز بر بیماری دهان و دندان

در دستورات اسلام، تأکید زیادی بر مسواک زدن قبل از وضو و نماز شده است. بنابراین شخص نمازگزار، چنانچه قبل از وضو اقدام به مسواک زدن بکند از بیماری­های دهان و دندان مانند: پیوره و... در امان باشد.

 تأثیرات نماز بر روح و روان:

تأثیر نماز بر بیماری افسردگی

یکی از تظاهرات مهم بیماری افسردگی، افزایش یافتن طول مدت مرحله REM خواب است. برای درمان این بیماری، بیدار نگه داشتن آن‌ها، برای کاهش REM به کار می­رود. زمان نماز صبح به گونه­ای قرار گرفته است که سبب کاهش قابل ملاحظه­ای در میزان REM خواب اشخاص و در نتیجه پیشگیری از افسردگی می­گردد.[12]

تأثیر نماز بر بیماری اسکیزویید

افراد اسکیزویید، کنارگیر، مردم گریز، درون­گرا و غیراجتماعی هستند. افرادی که دچار این اختلال هستند تمایلی به برخورد اجتماعی ندارند[13]. برای پیشگیری و یا درمان این اختلال شخصیتی، می­توان شرکت در نماز جماعت – که انسان را از گوشه­نشینی و تنهایی به بطن اجتماع می­کشاند – توصیه نمود.[14]

تأثیرات نماز بر اضطراب

بنا به گفته کاپلان، اضطراب یک احساس منتشر بسیار ناخوشایند و اغلب مبهم دلواپسی است که با یک یا چند تا از احساس­های جسمی همراه می­گردد. مثل: تنگی قفسه­ی سینه، تعرّق، تپش قلب و بی­قراری و میل به حرکت.[15] امّا وقتی انسان به‌یاد خداست و باور دارد همه­ی امور در اختیار اوست و غیر او ضعیف و فانی است؛ دیگر اضطراب و پریشانی در امور خود راه نمی­دهد. خداوند در قرآن کریم می­فرمایند: «الا بذکر الله تطمئن القلوب».

 تأثیر نماز بر بیماری هستیریک

منشأ این اختلال آن است که که فرد می­خواهد کانون توجه اطرافیان قرار گیرد که البته ارضای این نیاز برای اطرافیان بسی دشوار است. امّا اگر انسان پیوسته خود را در معرض توجه آن قدرتمند مهربان بداند هیچ نعمت و محبتی را از او دریغ نمی­کند، دیگر توجه و محبت غیر او را انتظار نخواهد داشت و لذا احتمال ابتلای وی به هستیریک بسیار کم خواهد شد.[16]

 نتیجه­گیری

آیات و روایات و کاوش­های پزشکان و روانشناسان ما را به این مطلب رهنمون کرد که نماز گزار با ارتباطی که با منبع شفای الهی برقرار می­سازد، از کلیه بیماری­های جسمی و روحی رهایی پیدا می­کند.

توماس کارلایل محقق اروپایی می­گوید: «دعا و نیایش سرچشمه کمال و نیرو است؛ ولی ما از آن غافلیم».[17]

--------------------------------------------------------------------------------

[1]. طه،14.

[2]. رعد،28.

[3]. محمدی ری شهری، محمد، میزانالحکمه، م، شیخی، حمیدرضا ، دارالحدیث، قم،    1377، ج7، ص3153

[4]. فرهنگ عمید، زیرکلمه نماز.

[5]. قریشی، علی اکبر، قاموس قرآن، چاپ پنجم.

[6].  ابراهیم،31.

[7]. دیلمی، حسین، هزارو یک نکته درباره نماز، انتشارات پارسیان، چاپ پنجم، تهران،1378، نکته 216.ص2.

[8]. عابدی، عین الله و خسروی، مسعود، نماز در آیینه نشریات دانشجوی، ستاد اقامه نماز، تهران،1380،ص41-42.

[9]. ملک محمدی، مجید، «چهل نکته پزشکی پیرامون نماز»www.google.com،مورخه 3/2/1385.

[10]. همان منبع.

[11]. عنکبوت،45.

[12]. نهاد نمایندگی و ستاد اقامه نماز در دانشگاه­ها، نماز و دانشجو، چاپ اول، دفتر نشر معارف، قم، 1382، ص186.

[13]. احمدی، احمد، روان­شنلسی نوجوانان و جوانان، چاپ دهم، انتشارات مشعل –اصفهان،1382، ص86.

[14]. نهاد نمایندگی و ستاد اقامه نماز در دانشگاه­ها، نماز و دانشجو، ص37.

[15]. همان منبع، ص37.

[16]. همان منبع،ص119.

[17]. همان منبع،186